Аслияб гьумералде

ШафагIаталъе хIалае бахъ унеб

ШафагIаталъе хIалае бахъ унеб

Къуръан буго Аллагьасул ﷻ калам. Гьелда жанир ритIухъ гьаруна цересел аварагзабазухъе рещтIарал тIахьал ва насху гьаруна гьезулъ рукIарал хIукмаби. Гьеб ккола 23 соналъ аварагзабазул сайид – МухIаммадихъе ﷺ рещтIараб. Гьелъ муъминчиясул гIумруялда жаниб кIудияб бакIги ккола.

Гьелъулъ руго шаригIаталъул хIукмаби, гIумрудул мисалал, батIи-батIиял аварагзабазул къисаби. ХIакъаб жо буго щивав бусурбанчиясда Къуръаналъул даражаялъул ва гьеб цIалиялъул бугеб хиралъи лъалеб бати. Гьеб цIали буго Аллагьгун ﷻ кIалъай, Гьев ﷻ рехсеялъе гьабулеб гIамалалъул бищун лъикIаб.

Гьеб цIалиялъулъ руго гIемерал пайдаби, рухIиябгун загьирияб черхалъе дару ккола гьеб, Аллагьасул ﷻ рахъалдаса баракат-цIоб рещтIин. Бугониги, нилъерго загIиплъиялъ батила, гьеб цIали нахътIамун, тIаса-масаго тун батула. Гьединлъидал рехсела Къуръан цIалиялде ракI гьесизабизелъун гьитIинабго баян.

Къуръан цIализе бокьизе кумек гьабула:

ТIоцебесеб иргаялда, нилъеда бичIчIи, жужахIалъул цIадаре ккеялдаса нилъ цIунизелъун, Къиямасеб къоялъ гьелъие бокьулеблъи нилъее кумекалъе бахъун шапагIат гьаби. Аварагас ﷺ хIадисалда абулеб буго: «Къуръан цIале, Къиямасеб къоялъ гьеб бачIине буго жиб цIаларасе хIалае бахъине», - абун (Муслим). Гьелдаса кIудияб жо щиб букIинеб гьеб цIалулев чиясе?

КIиабизе, гьеб цIалиялдалъун щолеб ажруялъул хал гьаби. ХIадисалда рехсараб кинниги, Къуръан цIалиялъухъ кьолеб ажруялдасан буго щибаб хIарп рикIкIун лъикIлъи хъвай. Гьелде тIадеги, нилъеда лъала щибаб лъикIаб гIамалалъухъ БетIергьанас ﷻ ажру гьабулелъул анцIиде бахинабун ва жеги цIикIкIинабун кьолеблъи. Къуръан цIалиялдаса мурад букIине ккола гIицIаб Аллагьасе ﷻ гIололъун букIин. Амма гьеб цIалиялде кIвар гьабуларел нилъ гIадал загIипаз, щолеб ажруялъул пикру гьабуни, кумек букIинин ккола гьеб цIалиялде гьесизе.

ГьитIинал сураби, дагьалго аятал цIаланиги, хIаракат бахъе щибаб къойил Къуръаналдаса дагьабг1аги жо цIаличIого тунгутIизе. Цо къоялъ гIемер цIалиялдаса щибаб къойил гьедин цIали Аллагьасеги ﷻ бокьулеб буго. Гьедин ругьунлъараб мехалъ ниятги Аллагьасе ﷻ гIоло цIалулеблъун лъугьуна.

Лъабабизе, цIалулелъул гьениб бугеб магIнаялъул пикру гьаби. МагIна бичIчIуларес хиял гьабила щибаб аят хас гьабун жинде ва жиндир гIамал-хасияталде гIунтIизабун рещтIараб бугин абун. Гьелъги кумек гьабула Къуръан бокьизе ва вагIзалъун гьеб босизе. МагIнаялъул пикру гьаби буго Къуръан цIалулелъул Аллагьас ﷻ лагъзадеридаса тIалаб гьабулебги.

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-15 (РабигIул аввал 1448 с.) №16.


МухIаммад ва АхIмад цIаразул магIна

Аварагасул ﷻ цIараздасан ккола: МухIаммад абураб цIар. БетIергьанас гьесда гьеб цIар лъуна вижилалдего 2000 соналъ цебе. Гьавун хадуса гьесда МухIаммадан цIар лъуна гьесул кIудияв эмен ГIабдулмутIалибица. МухIаммад абураб цIаралъул магIнаги ккола «жив веццарав» абураб.   Дуца щай гьесда дур...


ЧIаголъиялъе сабаб

Бищун лъикIаб цIоблъун букIиналдалъун Аллагьасги ﷻ нугIлъи гьабураб, инсанасе ва цоги ракьалда бугеб чIагояб жоялъе нигIматлъун кьураблъун ккола лъим. Къуръаналда буго (магIна): «Дица ﷻ лъимги гьабуна кинабго жо чIаголъизе сабаблъун», - абун, ай гьеб лъим гьечIого рухI бугебщинаб чIаго...


ГIаламалъего рахIмат

Дунял бижаралдаса нахъе ТIадегIанав Аллагьас ﷻ цониги инсан вижичIо, хирияв МухIаммад аварагасул ﷺ гIадин халкъалъ жиндир гIумру рагIа-ракьанде щун лъазеги гьабурав, халкъалда гьоркьоб гьеб тIибитIизеги гьабурав. Хирияв Авараг ﷺ ТIадегIанав Аллагьас ﷻ, халкъалдаго тIаса вищарав вуго. АсхIабазабаз...


Аварагасул ﷺ кIиго къиса

Аварагас ﷺ рихьизаруна чанго мугIжизатал, авараглъиялъул хIакъикъат гIадамазда бичIчIизабиялъе. Гьелдаго цадахъ аварагасда ﷺ гIезегIан захIмалъаби рихьана халкъ диналде ахIулаго. МугIжизатазул бищун кIудиябги ккола Къуръан. Щайгурелъул, Аллагьасул ﷻ калам букIиналъ, лъиданиги жиб хисизабизеги...


Имамзабаз дандбана

Дагьал церегIан къоязда Хунзахъ районалъул имамзабаз тIобитIана данделъи. Гьениб бицана районалда бугеб хIалалъул ва рорхана районалъул динияб гӀумруялда хурхарал масъалаби. Хасго кӀвар буссинабуна баракатаб рабиул аввал моцӀ байбихьиялда хурхарал суалазде, гьединго, гьеб заманалда тӀоритӀизе...