Аслияб гьумералде

Бищун цеве жужахIалъуве лъугьунге!

Бищун цеве жужахIалъуве лъугьунге!

«Дица бугеб жо абула», - ян гIузру бачун цоцада нахъасан хабар бицине мадар гьабула нилъеца. ЛъикIалдалъун бицани кири щолеб, амма бокьулареб жоялдалъун бицани кIудияб мунагь хIасуллъулеб, бицарав тIаса лъугьун гурони Аллагьги тIаса лъугьунарев.

Гъибаталъул баян гьабун аварагас r абуна: «Гьеб буго жиндие бокьуларелдалъун диналъул вац рехсей», - абун. Цинги аскIов вугес гьесда ﷺ гьикъана: «Дица абураб жо гьесулъ бугонигийищ?» - илан. Аварагас ﷺ абуна: «Дуца абураб жо гьесулъ батани - дуца гъибат гьабуна, батичIони - бугьтан лъуна», - ян. (Муслим, Абу Давуд, Тирмизи)

ХIакъикъаталдаги гIадамазда гьоркьоб цIа лъолев чи ккола бищун квешав, кIигьумерчи. Абу Гьурайратидасан бицана аварагас ﷺ абунин: «Нужеда гьоркьов бищун квешав щивали лъалищ», - илан. «Аллагьасда ﷻ ва гьесул Расуласда ﷺ цIикIкIун лъала», - ян асхIабзабаз жаваб кьедал, аварагас ﷺ абуна: «Цоязухъе цо гьумергун, цогидазухъе цогидаб гьумергун вачIунев кIигьумерчи вуго», - ян. (Бухари, Муслим)

Цогидаб хIадисалдаги аварагас ﷺ абулеб буго гьаб ракьалда кIиго мацI бугев чи ТIадегIанав Аллагьас ﷻ къиямасеб къоялъ гьесие цIаялдасан кIиго мацI бижизабулин. (Ибну ГIасакир «Тариху димишкъ»)

Гъибат ккола жиндие бокьулареб жоялдалъун инсан рехсей, битIаралдалъун рехсолев ватаниги. БатIалъи гьечIо - кIалалъ рехсей, хъван битIе, ялъуни бераз, квераз, ботIроца ишара гьабун рехсанигицин. Инсанасул мукъсанлъи баян гьабулеб жо дуца бичIчIизаби ккола гъибат. Гьединго хIарамаб буго гъибат гьабулев чиясухъ гIенеккизе ва тIад рекъезе. Гъибат гьабиялъ, цIаялъ цIул бухIулеб гIадин, инсанасул лъикIал гIамалал рухIула. Аварагасул ﷺ заманалда гъибат рокьукъаб махIалдалъун загьирлъулаан.

Цо къоялъ гьединаб махI бахъиндал, аварагас ﷺ абуна: «Мунапикъаз муъминзабаздасан гъибат гьабуна. Гьаб гьуриги гьеб сабаблъиялъе бахъараб буго», - ян. (Бухари)

ГIалимзабаз бицана: «Жакъа гIадамаз гъибат гIемер гьабулеб букIиналъ нилъеде гьеб махI бачIунеб гьечIо, ай мегIер гьеб махIалъ цIун букIиналъ», - ян. КагIбул АхIбарица абуна, цо-цо тIахьазда хъван бихьанин: «Гъибаталдасан тавбу гьабун хварав алжаналде ахиралда лъугьуна. Гъибат гьабиялда даимлъун хварав жужахIалъуве бищун цеве лъугьуна», - ян. Аллагьас ﷻ цIунаги нилъ киналго гьеб квешаб пишаялдаса. Амин.

ЖАБИР МАЖИДОВ

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...