Аслияб гьумералде

ЛъагIалил кири камил гьабе

ЛъагIалил кири камил гьабе

ЛъагIалил кири камил гьабе

Рамазан моцIалда хадусеб ккола шаввал. Гьелъул тIоцебесеб къо букIуна кIалбиччанкъо, гьеб къоялъ кIал кквезе хIарамабги буго. Амма хадусеб анлъго къоялъ кIал кквей цIакъ кири цIикIкIараб суннат буго.

 

ТIубараб рамазаналъ паризаяб кIал ккун заманго иналде цIидасанги кIал кквезе суннатаб букIиналда жаниб гIемерал хIикматал руго. Гьелъул цояб ккола рамазан моцIалъ ракъун-къечон рукIарал гIадамал квана-гьекъезе гъира-шавкъалда рукIин. Гьедин рукIаго цIидасанги кIал кквей напсалъе захIматаб жо букIун, гьелде данде рагъги бан, Аллагьасул ﷻ амруялда нахъвилълъин. Гьединлъидал шаввалалъ кIал кквей цIакъ кIвар бугеб ишлъун рикIкIуна.

Абу Аюб Ансарияс бицун буго Аварагас ﷺ абунила: «Щив чи вугониги рамазан моцIалъ кIал ккурав, цинги гьелдаго хадуб шаввалалъул анлъго къоялъги ккурав, гьев вукIина тIубараб лъагIалицаго кIал ккурав гIадин», - ян.

Рамазан моцIалъул кIалалгун цадахъ шаввалалъул анлъго кIалги рикIкIани, гIола 36 кIал. Гьел ккурав чи тIубараб лъагIалицаго кIалал ккурав гIадин вукIунин абиялъул магIна щиб кколебали бичIчIизе нилъее кумек гьабула хадусеб хIадисалъ. Ибну ГIабасица бицун буго къудсияб хIадисалда жиндирго БетIергьан Аллагьасдаса ﷻ бицун Аварагас ﷺ абунила: «Аллагьас ﷻ лъикIабги квешабги хъвана, цинги гьел баянги гьаруна. Щив чи вугониги лъикIлъи гьабизе къасд гьабурав ва гьеб гьабичIев, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала Жиндаго аскIоб цо тIубараб лъикIлъилъун. ЛъикIлъи гьабизе къасдги гьабун гьеб гьабуни, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала Жиндаго аскIоб анцIго лъикIлъилъун, гьедин анкьнусиде щвезегIан ва жеги цIикIкIараб даражаялде бахинегIан.

Квешлъи гьабизе къасд гьабуни ва гьабичIого тани Аллагьас ﷻ Жиндаго аскIоб гьеб хъвала тIубараб лъикIлъи гьабилъун. Инсанас квешлъи гьабизе къасд гьабуни ва гьеб рагIалде бахъинабуни, Аллагьас ﷻ гьеб хъвала цо квешлъилъун» (Бухари, Муслим).

Гьанже бичIчIун батила рамазаналъул 30 ва шаввалалъул анлъго кIал ккурав чи лъагIалица ккурав гIадин вукIиналъул магIна. 36-ялъул щибаб Аллагьас ﷻ анцIголъун хъвайдал, гьеб ккола 360 кIал. 360 къоги букIана лъагIалида жаниб.

Аллагьас ﷻ тавпикъ кьеги.

«Бужайрами» абураб тIехьалда хъван буго, рамазаналда цадахъ шаввалалъул анлъго кIал санайил ккурав чи гIумруялъго паризаял кIалал ккурав гIадин вукIунилан. Гьединго щибаб соналъ, рамазаналъ гуребги цогидаб моцIалъги ва тIаде жеги анлъго къоялъги кIал ккуни, гIумруялъго суннатал кIалал ккурав гIадин вукIунила.

Рамазан моцIалъ кIал ккун букIинчIев чияс кквелищ шаввалалъул анлъго кIалин абураб суалалъе гIалимзабаз кьолеб буго гьадинаб жаваб. Рамазаналъ гIузру букIун кIал биччан батани, шаввалалъул кIал кквезе суннатаб буго, кинниги лъагIалица кIал ккураб гIадаб кири щоларо. ГIузруго гьечIого тун букIун батани рамазаналъул кIал, гьесие хIарамлъула шаввалалъ кквезе. Щайгурелъул гьесда тIалъула сундего вуссинчIого, гIузруги гьечIого тарал рамазаналъул кIалал хехго рецIизе.

Шаввалалъул анлъго кIал кквеялъул суннат щола гьеб моцIалда жанир ругебгIан мехалъ рикь-рикьун ккуниги. Амма кIалбиччаялъул гIидалдаса хадусеб къоялдаса байбихьун, гьоркьоб биччачIого тIатIала кквей, хирияб буго. Шаввал моцI иналдалъун гьел суннатал кIалазул гIужги уна. ГIуж ун хадубги гьел рецIизе суннатаб буго. «Бужайрамиялда» баян гьабун буго шаввалалъул суннатал кIалазул бакIалда рецIун кIалал ккуни яги назру гьабун тIаде росун рукIарал кIалал ккуни, шаввалалъул анлъго кIал кквеялъул суннат щвелилан.

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги гIумруялъго кIал ккураб гIадаб кири босизе. Амин.

 

Салман ГьитIинов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Риидалил курсал байбихьана

ХIурматиял бусурбаби. Гьале исанаги байбихьана нилъер гьитIичазе Дагъистаналъул киналго мажгитазда риидалил курсал. Дицаго рикIкIуна лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб талихIлъун. Балагьеха гьанже, щивав эбел-эмен жиде-жидер лъимергун рокъор хIалтIизе ккун рукIаралани кигIан захIмат...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...