Аслияб гьумералде

ЛъикIаб гIамал гьабун щолареб

ЛъикIаб гIамал гьабун щолареб

Анас ибну Маликидасан бицун буго, цо нухалда авараг ﷺ унев вукIанин хабадаги кIусун гIодулей чIужугIаданалда аскIосанилан. Гьес ﷺ абунин: «Аллагьасдаса ﷻ хIинкъа, сабруги гьабе», - ян. АскIосан унев чи авараг ﷺ вукIинги лъачIого, чIужугIаданалъ жаваб гьабун буго: «Нахъе а гьаниса, дуца хIехьезе ккечIо гьадинаб хIалбихьи», - ян.

Гьев чи авараг ﷺ вукIанин чIужугIаданалъе бициндал, гьей аварагасухъе r ячIана ва авараг r вукIин лъачIолъи гIузрудеги бачун, тIаса лъугьин гьарана. Гьеб мехалда аварагас ﷺ абуна: «Чиясул сабру лъала гьесде тIаде балагь-къварилъи щвараб лахIзаталъ», - ан (Бухари). Гьелъин абулеб сабру гьабизе кколин, кинабго абулебги гьабулебги тIубан хадуб гуреб, захIмалъи тIаде щвараб лахIзаталъ. Сабру буго къуватав, рухIияб рахъалъ ритIухъав чиясул тIабигIат. Щайин абуни, захIматаб иш буго бищун ццин бахъараб, нерваби гьалаглъараб заманалда чиясда жиндирго напс кверде босизе ва сабруялда чIезе кIвей.

Сабру буго Аллагьас ﷻ тIадкъарал ишал тIуразариялъулъ чиясул бугеб цIакъбахъи, рукIине кколеб куцалъ гьел тIуразари, БетIергьанас ﷻ гьукъаралдаса рикIкIалъи, бихьараб къабул гьаби, захIмалъаби раччи, гьел тIаде рачIунин абун пашманлъунгутIи. Гьеб буго бусурбанчи берцин гьавулеб гIамал, жиб цIуниялде Аллагьасги ﷻ ахIулеб. Сабру гьабиялъул хиралъи, гьелъул бугеб даража-кириялъул хIакъалъулъ Аллагьас ﷻ гIемер рехсон буго.

«Аллагь ﷻ сабру гьабулел чагIигун вуго»; «Я, иман лъурал гIадамал! Сабруялдалъун кумек тIалаб гьабе нужеца», - ян абурал гIадал магIнабазул аятал чанго руго хирияб Къуръаналда. Аварагас ﷺ абуна: «Аллагьас ﷻ кьолел жалазул, сабруялдаса лъикIаб ва пайдаялъул рахъалъ гIатIидаб, цонигиясе кьечIо», - ян (Муслим).

Сабруги загьирлъула батIибатIиял хIалазулъ. Мисалалъе, сабру букIуна гьабулеб гIибадаталъулъ. Гьеб кинин абуни, гIибадат гьабиялъулъ чияс яхI бахъизе ккола гIамал ихласалда гьабизе ва гьелда даимавлъун вукIине ккани напсгун къеркьезе ккола. Гьениб напсалдаса сабру бергьунеб гьечIони, хIасил кколаро. Сабру буго мунагьалде кколелдаса нахъе къаялъулъ. Гьединаб хIалалда бусурбанчияс къеркьей гьабизе ккола шагьваталъе бокьаралдехун ва бихьизабизе ккола кIудияб сабругун рухIияб хIалги.

Аварагас ﷺ абун буго: «Аллагьас ﷻ нахъчIвараб жоялдаса гьижра гьабурав вуго унго-унгояв мугьажир», - ан (Бухари).

Унти, захIмалъи тIаде бачIиндал сабру гьаби буго цойги хIал. Гьединаб заманалда сабру гьаби буго бусурбанчи Алжаналде лъугьиналъе сабаб. Щиб хIал тIаде щваниги, тIоцебесеб иргаялда, инсанасул ракIчIун букIине ккола гьеб Аллагьасул ﷻ рахъалдасан букIиналда. ТIаде биччарабго гIадин нахъеги Гьесго ﷻ босула, гьединлъидал, тавакалги БетIергьанасде ﷻ букIине ккола.

Аварагасул ﷺ хIадис буго: «Жинде балагь-къварилъи щварав ва сабруги гьабурав, лъикIал гIамалал гьариялдалъун щвезе вукIинчIев макъамазде щун тIадегIанлъула», - ян (ибну ХIаббан).

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги щивасе гIицIаб Гьесие ﷻ гIоло сабру гьабулел рацIцIадал лагъзаллъун рукIине.

Амин!

МУХIАММАД САЛМАНОВ

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Аллагь ﷻ рехсей

Аллагь ﷻ гIемер рехсеялда хурхун рачIарал цо-цо хIадисазул магIнаби.   Аллагьас ﷻ абулеб буго, лагъас Дун рехсани, Дица гьевги рехсезе вугин. Цояс гьикъана Аварагасда ﷺ, кидаго гьабизе лъикIаб гIамал бицейилан. Аварагас ﷺ абуна Аллагь ﷻ рехсолаго мацI бакъвазе биччангутIи бугилан...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...


Аллагьас ﷻ кьола ризкъи

Имам Загьидияс бицана: «Цо нухалда дун, дие бугеб ризкъи Аллагьас ﷻ азалалдаго хъвараб бугинги абун, гьелъул хIалбихьизелъун гIалахалде валагьун къватIиве вахъана.   Авлахъалде щведал кIудияб мегIер бихьун, гьелде аскIове индал, гьениб батана нохъо. Жаниве лъугьун, бищун чIегIераб...