Аслияб гьумералде

Маккаялдаса хадусеб

Маккаялдаса хадусеб

Маккаялдаса хадусеб

Маккаялда хадуб бищун хирияб ракьлъун ккола Мадина. ГIумар-асхIабас ва цогидал асхIабзабаз абулеб буго: «Мадинаялъул ракь Маккаялдаса хирияб буго», - ян. Амма живго хирияв авараг вукъун вугеб бакI, бищун хирияб ракьлъун букIиналда киналго гIалимзаби тIад рекъон руго.

 

Мадинаялда абула: «Аль-Мадинату Ннабавият», - ан, ай аварагасул ﷺ шагьарилан. Гьединго абула: «Дарул гьижра», - ян, ай свалат-салам лъеяв аварагги гьесул асхIабзабиги гьижра гьабун араб рукъилан. Гьеб шагьаралдаса тIибитIана дунялалъул киналниги ракьазде ислам. Аварагасул ﷺ мажгиталда бараб как азарго нухалъ кири цIикIкIараб букIуна, цогидал мажгитазда баралдаса, Масжидул ХIарамалда хутIун.

Имам Нававияс абулеб буго: «Паризаял каказда релълъун руго, хиралъи щвеялъулъ суннатал какалги», - ян. Абу-Умаматидасан бицараб хIадисалда абулеб буго: «Щив чи вугониги рацIцIалъиги гьабун дир мажгиталде как базе вачIун, гьесие хIеж гьабурабгIан кIудияб кири буго», - ян. АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «Щив чи вугониги дир мажгиталда кIикъого как бан, ТIадегIанав Аллагьас гьев жужахIалъул цIаялдасаги нифакъалдасаги хвасар гьавула», - ян.

Гьижра гьабун рачIарал мугьажиразе бокьулеб букIинчIо Мадина гуреб бакIалда хвезе. Гьез кидаго ТIадегIанав Аллагьасда ﷻ гьарулеб букIана хирияб Мадинаялда хвезе гьареян. Жинда Аллагь ﷻ разилъаяв ГIумар-асхIабас гьарулеб букIана: «Я, ТIадегIанав Аллагь! Дуца дие дурго нухда шагьидлъиялъул хвелги кье, дир рухI бахъиги дуй вокьулев Аварагасул ﷺ шагьаралда, Мадинаялда ккезе гьабе», - ян. Ибну ГIумарица бицараб хIадисалда абулеб буго: «Нуж хвезе Мадинаялде ракIаре, гьенир хварал муъминзабазе дир шафагIат щвезе буго», - ян. Анасица бицараб хIадисалда буго: «Щив чи вугониги Аллагьасе гIоло ракIбацIцIадго Мадинаялде дихъе зиярат гьабун, гьев чиясе дица къиямасеб къоялъ нугIлъиги шафагIатги гьабула», - абун. ЖагIфарил вас ГIабдуллагьица бицана: «Дида рагIана Аллагьасул расулас абулеб: «Дир умматалъул тIоцебе дица шафагIат гьабулел Мадинаялъул агьлу руго, хадуб Маккаялъул, хадуб ТIаифалъул», - ян.

ГIалимзабаз абулеб буго: «Жинда свалат-салам аварагасул хабаде зиярат гьабиялъ хIеж камил гьабула», - ян.

 

АхIмад МухIумаев

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Рогьалил суннат

Рогьалил как жамагIаталда бай ккола цIакъ хирияб гIибадат. Нилъеда лъала гьениб «Магьдина» цIалулеблъи. Гьелде кIвар кьечIогоги тола цо-цояз. КIиабилеб ракагIаталъул рукугIалдаса ворхидал, гьелъул тасбихI-дугIа цIалун хадуб «Магьдина»...


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...