Аслияб гьумералде

ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

2026 соналъул март-апрелалда Дагъистаналда рарал чвахунцIадазул хIасилалда ккарал лъугьа-бахъинал регионалъе бищун захӀматал тӀабигӀиял балагьазул цояллъун лъугьана.

 

Республикаялъул цо чанго шагьаралдагун росабалъ гIемерал гIадамал хутIана жанире руссине рукъзал гьечIого, хвезаруна гьезул бахчабигун ракьал, нухал, хӀатта цо-цо чагIи къадаралдецин щвана.

«Лъугьа-бахъараб ккола балагьалде ккарал чагӀазе гуребги, цогидазеги хӀалбихьилъун, кин гьез къварилъи ккараздехун бербалагьи гьабизе бугебали бихьизе», - ян абуна Дагъистаналъул муфти АхӀмад-афанди ГӀабдулаевас жиндирго хитӀабалда. Гьел рагӀабазул магӀна якъинго бихьулеб букӀана дагъистаниязул хьвада-чӀвадияздасан.

Аварагасул ﷺ хӀадисалда буго: «ГӀадамазул бищунго лъикӀал руго цогидазе бищунго кумек гьабулел чагӀи», - ян.

ЧвахунцӀадалъ иргадулаб нухалдаги загьир гьабуна ва цоги нухалда бихьизабуна гӀаммаб балагь бачӀараб мехалда дагъистаниязда гьоркьоб бугеб ракълил ва цолъиялъул тӀадегӀанаб даража.

ГӀадамаз хехго гӀуцӀана жидеего бокьун кумекалъе рачӀаразул къокъаби: цояз къварилъи ккаралъуса гIадамал гочинаруна, цогидаз лъимги дарабиги чIезаруна, лъабабилез къватIир хутIаразе рукъзал кьуна.

Гьениб хабар букIинчIо «бахӀарчилъиялъул» хӀакъалъулъ, гьеб букӀана ккараб къварилъи хIакъикъаталдаги бичӀчӀилъун: цо дагьалъгIаги кватӀиялъ лъил бугониги гӀумру хвезабизе бегьулеблъи лъараб ахIи байлъун.

Республикаялъул даражаялда гражданияб жамгӀияталъ бихьизабуна жалго жидедаго чӀун сурсатал ракӀаризе бажари букIин. Гуманитарияб кумек бакӀаризе байбихьана гьебсагӀатго, лъил бугониги бихьизабиялда рекъон гуребха, жидеего бокьун, ракIалъ ахIун.

Мажгитазда, бакӀалъулал рахӀмуялъулал гӀуцӀабаз ва батӀи-батӀиял гӀадамаз гӀуцӀун рукӀана гуманитарияб кумек бакӀарулел ва бикьулел бакӀал, гьединго, волонтеразул къокъаби. КӀвар бугеб жо ккола, кумек гьабулеб буго щивасухъе щолеб хIалалда. Гьелдаго цадахъ кризисалъ рихьизаруна системаялъулал масъалабиги. Гьел тӀуразе ккани, хӀажалъула гӀемерал сурсатал, щулияб къасд, федералиял ва бакӀалъулал нухмалъиялъул цоцалъ рекъон хӀалтӀи.

Гьедин букӀаниги, аслияб хӀасил баян гьабуни, тIаде къварилъи бачIарал ахӀвал-хӀалазда Дагъистаналъул халкъалъ гъунки бихьизабуна.

ТӀабигӀияб балагьалъул хӀасилалда Дагъистаналъе кӀудияб зарал ккана. Амма жамгӀияталъ гьабураб ишалъул рахъалъ республика рикӀкӀине бегьула гьеб хӀалбихьи берцинго хӀехьараблъун.

Гьанже регионалда цебечӀун буго ккараб зарал рукIалиде ккезабиялъул масъала. Амма тӀадтаразулги буго цоги рес: цебе букӀаралдаса дарс босизе, цогидал балагьазда данде къеркьеялъул къагIида щула гьабизе.

Институционалияб хӀадур-лъиялъул ва гражданияб рахъкквеялъул цолъиялъ регион хадусел масъалабазде дандечӀеялъе хIадураблъун гьабула.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Хвасарлъи

ЖужахIалъул цIаялдаса хвасарлъулеб гIамал гьабун хьвади буго нилъер щивасул аслияб мурад. Гьелдаса хвасарлъиги буго муъминчиясе Къиямасеб къоялъ битIккей, щайин абуни, гьеб щвей бугелъул инсанасе Алжаналда кверщел батиялъе гIаламатлъун.    Хирияб Къуръаналда буго гьадинаб магIнаялъул...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...