Аслияб гьумералде

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъала буго цIакъ захIматаб, цоцалъ бессараб, киналниги тохтурзаби, гIалимзаби гIажиз гьарураб къагIидаялда гIуцIараб. Гьале чанго нус-нус сонал руго гьелда хадуб хъаравуллъи ккун, гIалимзабазгун тохтурзабаз цIех-рех гьабулеб бугелдаса, кинниги щибаб лагаялъ хIайран гьаричIого толел гьечIо.

 

ГIадалнах буго кутакалда захIматаб ва бищунго дагьаб къадар гурони жиндир хIакъалъулъ баян гьечIеб. Гъоркьехун рехсела гIадалнахалда гъорлъ ругел гIажаибал рахъал:

– Нервабазул импульсал хьвадула 270 километр манзил сагIаталъеги тун.

– ГIадалнах хIалтIизе ккани хIажалъула 10 Ваталъул чирахъалъе къваригIунебгIанасеб энергия.

– Инсанасул гIадалнахалъул цо клеткаялда жаниб цIунизе рес буго бокьараб энциклопедиялъ цIунулелдаса щуго нухалъ цIикIкIараб информация.

– Инсанасул чорхолъе бачIунеб кислородалъул 20 % хIалтIизабула гIадалнахалъ.

– Къаси заманалда гIадалнах цIикIкIун чIаголъи бугеб букIуна къад мехалде дандеккун.

– Инсанасул IQялъул даража кигIан цIикIкIун бугебгIан гьесда гIемер рихьула макьаби.

– Инсанасул нейронал гIолел рукIуна тIубараб гIумруялъго.

– ГIадалнахалде информация уна батIи-батIиял нейроназдасан, батIи-батIияб хехлъиялда.

– ГIадалнахалда унти лъаларо ва хъатIуларо.

– 80 процент гIадалнах лъедаса гIуцIараб буго.

 

Малъалгун расазул хIикматал

– Гьурмада ругел ругел расал хехго гIола, цоги бакIазда ругелдаса.

– Щибаб къойил инсанасул бортула 60-ялдаса бахъараб 100-ялде щвезегIан рас.

– ЧIужугIаданалъул расалъул биццалъи кIиго нухалъ дагьаб буго бихьинчиясулалдаса.

– Инсанасул расалда баччизе кIола 100 граммгIанасеб бакIлъи.

– Бакьулъкилищалда бугеб малъ хехго гIола цогидаздасаги.

– Инсанасул цо квадратияб сантиметралда бугеб къадар расалъул букIуна шимпанзеялъулгогIадаб.

– КанчIаб рас бугел гIадамазул гьеб цIикIкIун гIола цогидазулалдаса.

– Кверазда ругел малъал 3-4 нухалъ хехго гIола хIатIазулалдаса.

– Инсанасул расазул гьоркьохъеб гIумру буго 3-7 сон.

 

(Хадусеб букIине буго)

 

ХIамид МухIаммадов

 

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...