Аслияб гьумералде

Ригьин гьаби – илчизабазул нух

Ригьин гьаби – илчизабазул нух

Хириял диналъул вацал ва яцал! ГIолохъабаздехун вуссун МухIаммад Аварагас абун буго: «Я, гIолохъабазул къокъа, нужер чIужу ячине рес бугес чIужу яче, нужер бералги черхги гьелъ хIарамалдаса цIунила. Гьеб гьабун бажаричIев чияс кIал ккун жиндирго гьава мутIигI гьабе, кIал кквеялъулъ буго нужер цIуни», – ян. Гьаб хIадисалда жаниб Аварагасул хитIаб буссун буго гIолохъабазде. ГIолохъанлъи ккола 16-ялдаса 35 сониде щвезегIан гьоркьоб бугеб заман.

Эбел-инсуца кIвараб хIаракат бахъизе ккола гIолохъаби ригьнаде руссинаризе. Лъимал гIужда ригьнаде руссинарунгутIи гIемерал балагьазул, питнабазул аслу буго. БатIи-батIиял гIадатазухъ балагьун, нилъецаго ургъарал шурутIазда базе гьабун, гIемераз нахъе тIамулеб буго, ригьин гьаби ва гьелги хIарамаб жоялде руссунел руго. РачIаха нилъ гIенеккизин ва гIамал гьабизин, гIадаталги рехун тун, шаргIалъ бицунелъухъ.

Аварагасул хIадисазда рекъон лъикIай чIужу ккола гьаб дунялалъулги ахираталъулги рокъоб талихI жинда бухьинабурай гIадан. Аюбица (р.гI.) абун буго Аварагас абунин: «Дунял буго матахI, дунялалъул матахIалда жаниб бищунго лъикIаб жоги, лъикIай, Аллагьасдаса хIинкъулей гIадан йиго», - ян.

Ригьин гьабиги, чIужу ячинги аварагзабазул суннат ккола. Аварагас абун буго: «Аварагзабазул, илчизабазул нухалдасан ункъо жо буго. Магжил расазда хина лъей, берцинаб махI гьаби, сивак бахъи, никахI гьаби».

Абу Гьурайратица бицун буго Аварагасдасан рагIанин: «Аллагьасдаса хIинкъиялдаса хадуб, муъминчиясе лъикIай чIужуялдаса пайда цIикIкIараб жо гьечIо, жинца амру гьабураб мехалъ жиндие мутIигIлъулей, росас бербалагьи гьабураб мехалъ рос воххизавулей, рос гьедараб мехалъ росасул гьа хвезабичIого гьеб тIубазабизе хIалтIулей, рос жиндаса рикIкIалъараб мехалъ жиндир напсалъулъги, росасул боцIиялъулъги, жиндир черхалъулъги насихIат гьабун хьвадулей», - ян.

Ибну ГIабасица (р.гI.) абун буго, Аварагас абунин: «Ункъо жо буго, гьеб ункъо жо щварав чиги дунял-ахираталъул талихI кьурав вуго», - ян.

Щибха гьеб ункъо жо кколеб?

ТIоцебесеб – Аллагьасе щукру гьабулеб ракI, кIиабилеб – Аллагь рехсолеб мацI, лъабабилеб – балагьазде сабру бугеб черх ва ункъабилеб – жиндир напсалъулъ, ялъуни росасул боцIиялъулъ гIасилъуларей чIужу.

Анас асхIабас (р.гI.) бицунеб буго, Аварагас абунин: «Аллагьасдаса хIинкъулей чIужу жиндие ризкъилъун Аллагьас кьурав чиясе Аллагьас кьун буго бащадаб дин, гьеб хутIараб бащалъиялда жанив гьев Аллагьасдаса хIинкъи хутIула гIицIго. Каламалъул хIасил, лъикIай чIужу йигони гьев чиясул бащадаб диналъе гьелъ квербакъулин абулеб буго Аварагасул гьаб хIадисалда.

Гьединай лъикIай чIужу щванани щиб нилъеца гьабизе кколеб? Нилъеца цIунизе ккола ригьин-цIа гьабиялъулъ тIоцебесеб галиялдаса байбихьун Аварагасул суннат.

ГIАБДУЛЛАГЬ МУХIАММАДОВ, «АС-САЛАМАЛЪУЛ» РЕДАКТОР

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Аллагь ﷻ рехсей

Аллагь ﷻ гIемер рехсеялда хурхун рачIарал цо-цо хIадисазул магIнаби.   Аллагьас ﷻ абулеб буго, лагъас Дун рехсани, Дица гьевги рехсезе вугин. Цояс гьикъана Аварагасда ﷺ, кидаго гьабизе лъикIаб гIамал бицейилан. Аварагас ﷺ абуна Аллагь ﷻ рехсолаго мацI бакъвазе биччангутIи бугилан...


Рогьалил суннат

Рогьалил как жамагIаталда бай ккола цIакъ хирияб гIибадат. Нилъеда лъала гьениб «Магьдина» цIалулеблъи. Гьелде кIвар кьечIогоги тола цо-цояз. КIиабилеб ракагIаталъул рукугIалдаса ворхидал, гьелъул тасбихI-дугIа цIалун хадуб «Магьдина»...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...