Нухал гьариялъул махщелчагIи гIезарулел

ЧIарада районалъул Чанаб росулъа ГIумаров Аюб Закариевич ккола Москваялъул пачалихъияб техникияб автомобилазулгун нухазул университеталъул МахIачхъалаялда бугеб филиалалъул директор, экономикиял гIелмабазул кандидат, доцент.

Гьесулгун гьабураб гара-чIвари бахъулеб буго гьаниб гъоркьехун.

– Аюб Закариевич, мун университеталъул нухмалъиялде вачIун кигIан заман бугеб? Бокьилаан дурго хIалтIул хIакъалъулъ бицинеги.

- Дирго цIали лъугIун хадув вачIана дун автодорожнияб техникумалде хIалтIизе. 1997 соналде щвезегIан гьенив хIалтIана. Цинги нижеца гIуцIана гьаб идара ва гьелдаса нахъе батIи-батIиял хъулухъазда хIалтIана.

Директорлъун хIалтIулелдаса буго лъагIелгун бащдаб. 1997 соналде щвезегIан автодорожнияб университеталда цIализе бокьарав чи ине кколаан Дагъистан бахун къватIиве. Доб заманалда автодорожнияб техникумалъул вукIарав директор кколаан Москваялъул автодорожнияб университеталъул выпускник. Гьесул бажариялдалъун кIвана Дагъистаналда филиал рагьизе. СССРалъул заманалда гьеб букIана бищунго лъикIаб 10 вузалъул цояб.

Нижер университеталда хIадурула нухал, туннелал ва кьоял гьарулел махщелчагIи, автотранспорталъул инженерал ва цогидалги специалистал. ХIадур гьарула автомобилазул сервисалъул махщелчагIиги. Дица бищунго кIвар кьола нухал гьариялъул махщелчагIи гIезариялде. Щайгурелъул гьеб иш ккола диналдаги беццараб, гIадамазеги пайда щолеб хIалтIи. Дир хьулги букIуна цо гьитIинабгIаги бутIа букIинин гьелда гъорлъ дирилан абурабги.

– Университеталда студентазул кигIанасеб къадар бугеб? Нужехъе цIализе вачIине бокьарав чияс щиб гьабизе кколеб?

- Очно ва заочно цIалулезул къадар кIиазаргогIанасеб буго. Техникум яги колледж лъугIарал гIолилал росула лъабабилеб курсалде. Гьезул цIали лъугIула лъагIелгун микьго моцIида жаниб. Гьеб буго бакалаврасул диплом щвезе ккани, амма инженер вахъине ккани цIализе ккола лъабго соналъ. Абитуриентас кьезе ккола ЕГЭ, ай математика, физика, гIурус мацI ва информатика.

– Аюб Закариевич, гьаб заманалда гIолохъабазда гьоркьоб тIибитIун буго наркомания, экстремизм гIадал къваригIел гьечIел пишаби. Лъай кьеялде тIаде студентазе тарбия кьеялъул хIалтIи гьабулищ?

- Лъай кьеялдаго цадахъ тарбия кьеялъулги хIалтIи гьабичIого гIоларо. Нижер студенталгун дандчIваял тIоритIула МВДялъул, наркоконтролалъул ва муфтияталъул вакилзабазул гIахаьллъигун. Гьединго, университеталда гIуцIула патриотикиял ва культуриял данделъабиги. Гьеб хIалтIи тIадкъарав хасав кумекчиги вуго дир.

Нижер университеталъул буго хасаб дресскодги. Нижеца бицунелдасаги тIаде рачIараз бицунеб хабар цIикIкIун ургьибе унеб буго студентазда. Наркомания ва цогидалги лъикIал гурел рахъазде студентал арал хIужаби нижер гьечIо. Жеги нижеца гIуцIула массовиял мероприятиялги, бакIбакIазде унги. Дагьал церегIан ун рукIана Сулахъалъул къварилъухъе. Гьединал данделъабазги лъикIаб асар гьабула инсанасе гьабулеб тарбиялъе.

– Студентазул цIалуде гъира букIунищ, гьеб букIинабиялъе кинал хIалтIаби нужеца гIуцIун ругел?

- ЦIалуе хIажатабщинаб жо нижер институталда буго. Буго чанго лабароторияги. Техникаялъе цIалулезе буго автомобилазул сервисалъул хасаб цех, гьел ругьун гьаризе - автопарк. Нужеда бихьизабила аудиториялда жаниб бугеб инжекторнияб мотор. ЦIалулаго киналго ишал рихьизаризе гьелъ кIудияб кумек гьабула. Гьел санагIалъаби рукIиналъ гIолилазул гъираги бала цIалуде.

– Выпускниказе хIалтIи щвеялъе щиб кумек гьабулеб?

- Нижер филиалалъул хасаб сайт буго. Гьелде ваккизе, жидерго резюме лъезе рес буго студентазул ва гьединго батIи-батIиял гIуцIабазул. Нижехъегоги рачIуна цо-цо гIуцIабазул нухмалъулел пуланал специалистал къваригIун ругин абун. Гьезулгун дандчIвай гIуцIула студентазулгун ва хIадур гьавула гьезие махщелчи.

– Казият гьоркьобккун щиб гьарилеб бусурбабазе?

- Гьаб заманалда киназего бищунго къваригIараб жо буго сахлъи. Баркула киназдаго тIаде щварал хириял моцIалги. Сабру, хIалтIулъ жигарчилъи!

Институталъул директорасул цIалулгун тарбия кьеялъул рахъалъ заместитель ккола Бадилов Айдемир. Гьев ккола Гъуниб районалъул БацIада росулъа.

- Дунгоги ккола гьаб институт лъугIарав чи. Дица студентазеги бицуна сон студентлъун вукIанин, жакъа директорасул заместительлъун вугин абун, - ян бицана Айдемирица. - Гьезда бичIчIизабула церехун ине гьаниб рес букIиналъул. Гьайгьай бигьаяб хIалтIи гьечIо нижер, амма кIвараб куцалда хIаракат бахъула гIолохъабазе тарбиягун лъай кьезе. Гьеблъидалха нижер аслияб масъалаги.

Университеталъул приёмный коммисиялъул секретарь Муртузов Муртуз МухIаммадович. Гьев ккола Лаваша районалъул ХахитIа росулъа.

- ЛъагIел балеб буго дица гьаб хIалтIи гьабизе байбихьаралдаса, - ян бицана гьес. - Колледж лъугIарал лъимал росула лъабабилеб курсалде. ЕГЭ кьурал, баллал гIолел ругони, росула тIоцебесеб курсалде

- ЦIализе рачIунезул къадар, цебеялде дандеккун, цIикIкIунищ бугеб яги дагьлъунищ?

- Ахираб заманалда школа лъугIулезулцин къадар дагьлъун буго. ГIемерисез хIаракат бахъулеб буго цIали гьабизе республика тун къватIире инеги. Амма нижеца гIолилазе бицуна ругел ресазулги пайдаял рахъазулги. Масала, буго социалияб рахъалъ хьезари, кьола стипендия. ЛъикIал студентазе стипендиялде тIадеги кьола жеги 4-5 азарго гъурущ. Буго общежитиеги.

- Стипендия киназего кьолищ?

- Кьола. Гьеб щоларо «кIийилазда» цIалулезе. Стипендиялъул къадарги буго 2500-10000 гъурущ. Эбел-эмен гьечIел бесдалазе социалияб стипендия бахуна 20-25 азарго гъурущалдеги. Жидерго цIалиялда цадахъ гIелмуялда тIадчIей гьабулезе, гIелмиял къецазда ва цогидал мероприятиязда гIахьаллъи гьабулезе стипендиялде тIаде жубал саламатаб къадаб къадар гIарцул.

Институталъул заочнияб отделалъул декан ккола Лаваша районалъул Кутиша росулъа Юсуп Юсупов.

Гьес бицана заочнияб отделениялда цебелъураб суал кколин очниказего гIадин лъикIаб лъай гьезиеги кьей.

- ГIемерисел заочникал хIалтIулел руго батIи-батIиял бакIазда. Студентазул хIажатаб суалалъе жаваб кьезе бажарулел мугIализабиги руго институталда, - ян бицана Юсупица.

- КигIанасеб къадар бугеб заочниказул?

- Очниказул къадар дагьаб гурони гьечIо, щай абуни, бюджеталъулал бакIал дагьал гурони гьечIого. Гьединлъидал гIемерисел, колледж лъугIидал, хIалтIизе уна, институталда заочно цIализе лъугьуна. Гьезул вуго 1500-гIанасев чи.

ГАРА-ЧIВАРИ ГЬАБУНА ГIАБДУЛЛАГЬ ВА ШАМИЛ МУХIАММАДОВАЗ